Alcohol in het Voortgezet Onderwijs

Jongeren in de Gooi en Vechtstreek drinken te vroeg, te veel en te vaak.
Scholen kunnen een belangrijke bijdrage leveren aan het voorkomen van jeugdig en overmatig alcoholgebruik, door voorlichting aan leerlingen, ouders, duidelijke regels  9(nix18) en aandacht voor signalering en doorverwijzing van leerlingen met problemen.

“Samen aan de slag“ probeert scholen hier op verschillende manieren bij te ondersteunen. Op deze pagina vindt u een beknopt overzicht van de activiteiten.
Voor algemene informatie over Samen aan de slag, bekijkt u de factsheet.
 

Scholen die werken aan alcohol-, roken- en drugspreventie, kiezen voor de Gezonde Schoolaanpak en kunnen het vignet Gezonde School behalen. Een erkenning dat scholen de gezondheid van hun leerlingen hoog in het vaandel hebben staan en actief inspelen op risicovol gebruik van genotmiddelen.
Specifieke activiteiten voor de aanpak van alcoholpreventie vindt u op deze webpagina, daarbij is aandacht voor activiteiten op vier niveaus:

1. Gezondheidseducatie
2. Fysieke en sociale (school)omgeving
3. Regelgeving en handhaving
4. Signalering en doorverwijzing van leerlingen met risicofactoren/problemen

1. Gezondheidseducatie

Gezondheidseducatie betreft zowel voorlichting aan jongeren, ouders als leerkrachten over alcoholgebruik. Aandacht voor kennis, houding en gedrag is belangrijk. Daarbij spelen groepsdruk en weerbaarheid een grote rol; het leren kennen van de (eigen) grenzen en op tijd 'nee' kunnen zeggen. Ouders hebben hierbij veel meer invloed dan ze vaak zelf denken. Daarom is het belangrijk ook hun kennis te bevorderen en hen handvatten te bieden voor het maken van afspraken met hun kind.

Voor leerlingen
Met het e-learningprogramma 'De Gezonde school en genotmiddelen' van het Trimbos Instituut kan de school op een eigentijdse manier aandacht besteden aan genotmiddelen in de onderbouw, op vmbo- of havo/vwo-niveau. Met het thema alcohol, roken en/of drugs gaan leerlingen gedurende drie lesuren/mentoruren aan de slag, ieder achter een eigen computer. De leerlingen krijgen tijdens de lessen informatie, doen testjes, vormen een mening en wisselen die uit met medeleerlingen.

Het Trimbos instituut heeft ook lesboekjes (wat je kunt verwachten van alcohol), lesmateriaal (alcohol en roken een ander verhaal) en DVD's (ROES, Find Out). Deze materialen zijn gratis te leen bij het documentatiecentrum van de GGD (h.vanochten@ggdgooi.nl,  (035) 692 62 41).

Daarnaast kan op school een gastles worden verzorgd door een medewerker van Halt Flevoland-Gooi & Vechtstreek (www.halt.nl, 06 – 2112 8985) of het Jellinek (informatieadvies@jellinek.nl).

Als goede start voorafgaand aan lessen over alcohol, of als invulling van een themaweek, kan een interactieve theatervoorstelling worden georganiseerd.

Voor ouders
De GGD kan een ouderavond verzorgen, waarbij wordt ingegaan op alcoholgebruik van jongeren in de regio. Een jeugdverpleegkundige houdt een prikkelende presentatie, geeft informatie en (opvoed)tips die ouders direct kunnen toepassen en heeft schriftelijke informatie om thuis nog eens na te lezen.

Daarnaast kan een GGD-medewerker aan het begin van het schooljaar een korte PAS-presentatie verzorgen tijdens een algemene ouderavond. PAS staat voor 'Preventie Alcoholgebruik Scholieren'. Voordeel hiervan is dat in korte tijd (15 minuten) veel ouders worden bereikt. Deze presentatie kan ook door een docent van de school worden gegeven.
Tijdens ouderavonden kan ook een interactieve theatervoorstelling worden ingezet. Met een voorstelling of workshop wordt het thema alcoholgebruik op speelse wijze bespreekbaar gemaakt.
Voor ouders is tenslotte een flyer beschikbaar. Hierin zijn feitelijke informatie, bruikbare tips en links naar websites en brochures overzichtelijk bij elkaar gezet. Deze flyer kunt u bijvoorbeeld plaatsen op de website van uw school.

nix18_tips_voor_ouders_over_alcohol

2. Fysieke en sociale (school)omgeving

De omgeving kan het individuele en groepsgedrag in positieve en negatieve zin beïnvloeden. De school kan een alcoholvrije omgeving stimuleren door geen alcohol toe te staan tijdens schoolactiviteiten (zoals schoolfeesten en diploma-uitreiking), buitenschoolse activiteiten (o.a. excursies en schoolkampen) en/of een volledig alcoholvrije school te worden. Daarbij wordt ook aan 18+ leerlingen geen alcohol verstrekt en drinken docenten geen alcohol in het bijzijn van leerlingen.

Het Nederlands instituut voor alcoholbeleid STAP heeft materiaal ontwikkeld waarmee alcoholvrije scholen elkaar kunnen inspireren. De volgende materialen zijn beschikbaar:

  • Alcoholvrije Schoolkrant 'Het is nu 18+'. Een krant over de nieuwe wet, risico's van alcohol voor jongeren, het belang van een alcoholvrije schoolomgeving en tips om een school alcoholvrij te maken. Pagina 7 en 8 zijn regionale pagina's met o.a. ervaringen van het A. Roland Holst College in Hilversum. Naast de beeldscherm-versie is er een digitale drukwerk-versie die u bij de GGD kunt opvragen.
  • Instructiefilm alcoholvrij schoolfeest. Een korte film over o.a. de inzet van blaastesten en kluiscontrole om een alcoholvrij feest echt alcoholvrij te laten zijn en praktische handvatten voor een gezellig en alcoholvrij schoolfeest.
  • App 'Het is nu 18+'. Een gratis smartphone applicatie met leuke animatie van de invloed van alcohol op de ontwikkeling van de hersenen, een kennisquiz over alcohol en een handige begrippenlijst. Te downloaden voor Android of iPhone. Bekijk ook het filmpje 'Alcohol en het puberbrein'.
  • Facebookpagina 'Het is nu 18+'. Een pagina met informatie over de wetswijziging, data van regionale bijeenkomsten voor scholen en de laatste nieuwtjes.

3. Regelgeving en handhaving

Op school zijn duidelijke regels nodig over het gebruik van alcohol. Het is belangrijk dat alle leerlingen, ouders en personeelsleden op school die regels kennen en weten wat er gebeurt bij overtreding (sancties bij bezit of signalering van alcoholgebruik).

Het alcoholbeleid moet met enige regelmaat onder de aandacht van docenten, ouders en leerlingen worden gebracht, zodat zij op de hoogte zijn van de regels op school. Denk daarbij aan informatie in de schoolgids, op de website, in nieuwsbrieven en aan bespreking van het reglement tijdens teamvergaderingen en ouderavonden. Voor regels over alcoholgebruik tijdens schoolfeesten en werkweken heeft de GGD een aantal adviezen op een rijtje gezet. Daarbij gaat het niet alleen over informeren van leerlingen, ouders en docenten, maar ook over inzet van een alcoholtester, controleren van kluisjes en kleding, informeren van supermarkten in de buurt en het aanbieden van Happy Drinks (alcoholvrije cocktails).

4. Signalering en doorverwijzen van leerlingen met risicofactoren/problemen

Een goed zorgprotocol beschrijft welke zorg de school biedt in het geval van risicovol alcoholgebruik en hoe eventuele doorverwijzing plaatsvindt. Een training signaleren en begeleiden, kan het schoolpersoneel leren welke signalen duiden op problematisch gebruik en wat de school kan doen.

Meer informatie

Wilt u als school werken aan alcoholpreventie en gezondheidsbeleid binnen de school, dan kan de GGD daarbij ondersteunen. Neemt u voor meer informatie contact op met Irma Laméris, programmaleider 'Samen aan de slag', i.lameris@ggdgv.nl,  (035) 692 62 15 of Saskia Luijer, projectmedewerker 'Samen aan de slag', s.luijer@jggv.nl,  (035) 692 62 94.