voor inwoners, met gemeenten

Regionale zorgorganisaties pakken laaggeletterdheid aan

Publicatiedatum: 5 september 2016

GGD Gooi en Vechtstreek , Tergooi, Apothekersvereniging SAGO, huisartsenvereniging GHO-GO en Stichting Lezen en Schrijven hebben de handen ineen geslagen om samen laaggeletterdheid binnen de zorg aan te pakken. Gestreefd wordt om zorgprofessionals bewust te maken van het probleem van laaggeletterdheid en patiëntenzorg beter te laten aansluiten bij de behoeften en mogelijkheden van laaggeletterden. Ook worden laaggeletterden geholpen de weg te vinden naar een taalcursus. De organisaties hebben hiervoor vandaag, 5 september, een overeenkomst ondertekend.

Je zou het misschien niet verwachten, maar in de regio Gooi en Vechtstreek wonen ongeveer 17.000 volwassenen die moeite hebben met lezen, schrijven en rekenen. Dat is bijna 7% procent van de volwassen bevolking (landelijk ca 11 %). Het gaat niet alleen om mensen van buitenlandse herkomst. In meerderheid gaat het om mensen die hier in Nederland geboren en getogen zijn.

In Gooi en Vechtstreek verschilt het aantal laaggeletterden per gemeente. Het hoogste percentage woont in Hilversum (13-16%), gevolgd door, Blaricum, Huizen en Laren met 5 – 8% laaggeletterden. De gemeenten Gooise Meren, Weesp en Wijdemeren herbergen 0 -5% laaggeletterde inwoners (Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt ROA Maastricht University, St. Leest & Schrijven (2016).

Waar lopen laaggeletterden tegenaan?

Laaggeletterden vinden vaak moeilijker hun weg in de gezondheidszorg. Zij hebben vaak grote problemen met het invullen van formulieren en het lezen en begrijpen van patiëntbrieven, patiëntfolders, recepten en bijsluiters van medicijnen. Ook vinden zij het vaak moeilijk geneesmiddelen correct in te nemen (tijdstip, dosering) en hebben ze moeite met veranderingen van vorm of kleur van geneesmiddelen. Laaggeletterden blijken 2-4 keer minder therapietrouw te zijn.

Naast moeite met lezen en schrijven, ontbreken bij laaggeletterden vaak ook de gezondheidsvaardigheden die daarop voortborduren, zoals het communiceren met zorgverleners en beoordelen van informatie. Ze begrijpen vaak niet wat hun dokter of apotheker hen vertelt. Een gezondheidsklacht wordt vaak moeizaam verwoord en gezondheidsadviezen worden verkeerd begrepen.

Mensen die moeite hebben met lezen en schrijven voelen zich, zowel lichamelijk als geestelijk, vaker minder gezond dan niet-laaggeletterden. Ook maken ze meer gebruik van huisartsenzorg, ziekenhuiszorg en jeugdgezondheidszorg en minder gebruik van preventieve zorg en nazorg. Daarnaast hebben laaggeletterden met een chronische ziekte meer moeite met zelfmanagement en meer kans op slechtere gezondheidsuitkomsten.

Aanpak

De ondertekenaars willen laaggeletterdheid in de zorg bespreekbaar maken en zorginstellingen beter toegankelijk maken voor patiënten met taalproblemen en lage gezondheidsvaardigheden. In de wetenschap dat dit gezondheidswinst en lagere zorgkosten oplevert. Daarbij kiezen ze voor een tweesporenbeleid: een aanpak richting zorgverleners en één richting patiënten.

Zorgverleners moeten leren hoe ze laaggeletterde patiënten tijdens de dagelijkse beroepsuitoefening kunnen herkennen en effectief met hen kunnen communiceren. Dat gebeurt door middel van voorlichting over laaggeletterdheid en lage gezondheidsvaardigheden en scholing/trainingen in communicatievaardigheden. Laaggeletterde patiënten worden op hun beurt geholpen de weg te vinden naar een taalcursus die bij hen past. Hun schaamte blokkeert nog te vaak de weg naar een cursus.

Planning

Alle activiteiten die voortvloeien uit de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst zullen aanvangen vanaf september. In de Week van de Alfabetisering 2016 (5 t/m 11 september 2016) heeft op 5 september jl. een kick-off plaatsgevonden van de samenwerking door de ondertekening van de samenwerkingsovereenkomst ‘ Aanpak laaggeletterdheid en bevordering gezondheidsvaardigheden Gooi en Vechtstreek’.

Momenteel worden voorbereidingen getroffen om in Tergooi twee taalpunten te realiseren, op de locatie Hilversum en Blaricum. Deze taalpunten (inloopspreekuren) starten in oktober en zijn bedoeld voor doorverwijzing naar het juiste educatieve aanbod. Vrijwilligers van Tergooi worden opgeleid om deze taalpunten te bemensen.

Daarnaast opent op 4 oktober a.s. de interactieve tentoonstelling ‘Kunt u dat even uitleggen’. Deze tentoonstelling, georganiseerd door de Koninklijke Nederlandse Maatschappij ter bevordering der Pharmacie (KNMP) in samenwerking met Tergooi, laat in beeld en geluid zien welke specifieke problemen laaggeletterden ervaren bij hun medicijngebruik. De tentoonstelling is de hele maand oktober te bezichtigen in Tergooi, locatie Hilversum.

Verder gaan alle partijen in 2016 en 2017 zorgpersoneel trainen in het herkennen en begeleiden van laaggeletterden: denk hierbij aan apotheekpersoneel, medewerkers huisartsenprakrijken, medewerkers Jeugd en Gezin en de contactpersonen patiëntenvoorlichting (COPA’s) binnen Tergooi.

Dit zijn slechts voorbeelden van een scala aan inspanningen om laaggeletterdheid aan te pakken en daarmee de gezondheid van de inwoners van de Gooi en Vechtstreek te bevorderen.

Meer weten: Edith Sikking, beleidsadviseur GGD Gooi en Vechtstreek, e.sikking@ggdgv.nl

Meer nieuws

Al het nieuws